Voor mij…
‘Voor mij… Voor mij is het nooit genoeg geweest, hé mama?’
Zijn stem trilde aan de andere kant van de lijn. Ik stond nog met het strijkijzer in mijn hand, het hemd van Thomas half gladgestreken op de plank. De hitte van het toestel brandde in mijn handpalm, maar ik voelde vooral de kou in mijn hart.
‘Thomas, wat bedoel je?’ vroeg ik, mijn stem zachter dan ik wilde. Buiten hoorde ik de kerkklok van het dorp slaan. Acht uur. De zomeravond hing zwaar over ons huis in Sint-Niklaas, maar binnen voelde het alsof er een storm woedde.
‘Altijd hetzelfde,’ zuchtte hij. ‘Altijd kritiek. Nooit eens gewoon trots zijn.’
Ik slikte. Mijn blik gleed over de stapel was die nog moest gebeuren, de lege stoelen aan tafel, de foto van mijn overleden man Luc die me vanaf het dressoir aankeek. ‘Thomas, je weet toch… Ik wil alleen maar dat je gelukkig bent.’
‘Gelukkig? Mama, ik ben dertig en ik woon nog altijd thuis. Ik werk in de Colruyt omdat ik nergens anders aan de bak raak. En jij… Jij doet alsof dat allemaal mijn schuld is.’
Zijn woorden sneden dieper dan hij kon weten. Ik dacht aan de avonden dat ik zijn kamer binnenliep, hem vond met zijn hoofd in zijn handen, de stilte tussen ons als een muur. Ik wilde hem beschermen, maar misschien had ik hem verstikt.
‘Je mag niet alles op jezelf betrekken, jongen,’ probeerde ik voorzichtig.
‘Dat doe jij toch ook altijd?’
De lijn bleef even stil. Ik hoorde zijn ademhaling, zwaar en onregelmatig. Toen verbrak hij de stilte: ‘Ik ga weg, mama. Ik trek bij Sofie in.’
Mijn hart sloeg over. Sofie. Het meisje met de piercings en het felle haar, die altijd zo nors keek als ze hier kwam eten. Ik had haar nooit begrepen, nooit echt geprobeerd misschien.
‘Wanneer?’ vroeg ik schor.
‘Morgen. Ik kom straks mijn spullen halen.’
Het gesprek was voorbij voor ik kon antwoorden. De stilte in huis werd oorverdovend. Ik zette het strijkijzer uit en liet me op een stoel zakken. Mijn handen trilden.
De avond kroop voorbij terwijl ik wachtte op zijn komst. Elk geluid buiten deed me opschrikken: een brommer die voorbijreed, een kat die over de schutting sprong. Toen ik eindelijk zijn voetstappen hoorde op het grindpad, stond ik op alsof ik naar het schavot werd geleid.
Hij kwam binnen zonder me aan te kijken, liep recht naar boven. Ik hoorde laden open en dicht gaan, het geritsel van plastic zakken. Ik volgde hem niet – ik wist dat hij dat niet wilde.
Toen hij weer beneden kwam, stond hij even stil in de deuropening van de keuken. Zijn ogen waren rood.
‘Dag mama,’ zei hij zacht.
Ik wilde iets zeggen – hem tegenhouden, hem omhelzen – maar mijn stem begaf het.
Hij draaide zich om en was weg.
Die nacht sliep ik niet. Ik lag te woelen in het bed dat Luc en ik ooit deelden, luisterend naar de geluiden van een huis dat te groot was geworden voor één persoon. Mijn gedachten gingen terug naar vroeger: hoe Thomas als kleine jongen altijd zijn hand in de mijne stak als we naar de markt gingen; hoe Luc hem leerde fietsen op het plein voor ons huis; hoe alles veranderde na Lucs dood.
Ik had geprobeerd sterk te zijn voor Thomas, maar misschien was ik te streng geweest. Misschien had ik te veel verwacht van een jongen die zijn vader verloor toen hij net volwassen werd.
De volgende ochtend stond ik vroeg op. De zon scheen fel door het keukenraam terwijl ik koffie zette voor één persoon. De stilte was ondraaglijk.
Mijn zus Marleen belde rond negen uur.
‘En? Hoe is het gegaan?’ vroeg ze voorzichtig.
Ik slikte mijn tranen weg. ‘Hij is weg, Marleen. Echt weg.’
Ze zweeg even. ‘Misschien is het goed zo, zus. Hij moet leren op eigen benen staan.’
‘Maar wat als hij valt? Wat als hij…’
‘We kunnen ze niet altijd beschermen,’ onderbrak ze me zacht.
Ik dacht aan Sofie – haar harde blik, haar scherpe tong – en voelde angst opborrelen. Zou zij goed voor hem zorgen? Zou ze hem begrijpen zoals ik dat probeerde?
De dagen werden weken. Thomas belde af en toe, kort en zakelijk. ‘Alles oké, mama.’ Meer niet.
Op een avond – het was begin september en de regen sloeg tegen de ramen – stond Sofie plots aan mijn deur.
‘Mevrouw De Smet?’ Haar stem was onzeker.
Ik knikte verbaasd.
‘Thomas… Hij zit er helemaal door,’ zei ze zonder omwegen. ‘Hij mist u.’
Mijn hart kromp samen. ‘Waarom komt hij dan niet?’
Ze haalde haar schouders op. ‘Trots zeker? Of bang.’
We zwegen even tegenover elkaar in de gang waar Lucs jas nog altijd aan de kapstok hing.
‘Mag ik binnenkomen?’ vroeg ze toen zacht.
We dronken thee aan tafel – zij met haar handen om het kopje geklemd, ik met mijn ogen op haar gezicht gericht. Ze vertelde over hun kleine appartement in Antwerpen-Noord, over Thomas’ slapeloze nachten en zijn angst om te falen.
‘Hij denkt dat ge teleurgesteld zijt,’ zei ze tenslotte.
Ik voelde tranen prikken achter mijn ogen. ‘Ik ben alleen maar bang dat hij ongelukkig is.’
Sofie keek me lang aan en knikte toen langzaam. ‘Misschien moet ge hem dat zeggen.’
Die nacht schreef ik een brief aan Thomas – iets wat ik al jaren niet meer had gedaan. Ik schreef over Luc, over hoe moeilijk het was geweest zonder hem; over hoe trots ik eigenlijk was op Thomas, ondanks alles; over mijn fouten als moeder en mijn hoop dat hij zijn eigen weg zou vinden.
Ik stak de brief in een enveloppe en bracht hem zelf naar hun appartement. Sofie deed open; Thomas stond achter haar in de gang, bleek en magerder dan ik me herinnerde.
Hij las de brief terwijl ik wachtte in hun kleine keuken vol afwas en lege pizzadozen. Toen hij klaar was keek hij me aan – echt aankeek – voor het eerst in maanden.
‘Dank u, mama,’ fluisterde hij.
We huilden allebei die dag – niet om wat verloren was gegaan, maar om wat misschien nog kon komen.
Nu zit ik hier weer aan tafel in Sint-Niklaas, met een kop koffie en een lege stoel tegenover mij. Soms denk ik aan alles wat er misliep tussen ons – aan woorden die nooit gezegd werden, aan verwachtingen die te zwaar wogen voor ons beiden.
Had ik anders moeten zijn? Had Luc dit kunnen voorkomen als hij er nog was? Of moeten we gewoon leren loslaten en hopen dat liefde genoeg is?